Netcongestie en uw elektromotoren: waarom efficiëntie nu urgenter is dan ooit
Op zondag 5 juli greep netbeheerder Enexis naar een ongebruikelijke maatregel: in Tilburg werden 18.000 huishoudens even van de stroom afgesloten om overbelasting van het net te voorkomen. Zeventien minuten later stond de stroom weer aan, maar het incident liet zien hoe kwetsbaar het stroomnet inmiddels is.
Ook los van dit soort noodmaatregelen zit het net vol: wie nu een nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt, belandt in veel regio's op een wachtlijst die jaren kan duren. Vanaf 1 juli 2026 geldt dat ook voor kleine en middelgrote bedrijven. Dat klinkt als een probleem van netbeheerders, maar voor bedrijven die elektromotoren gebruiken, raakt het direct aan de bedrijfsvoering.
Wat is netcongestie en waarom speelt het nu zo sterk?
Netcongestie ontstaat wanneer de vraag naar elektriciteit groter is dan wat het net op dat moment kan leveren. Dat is geen tijdelijk probleem: Nederland elektrificeert in hoog tempo. Warmtepompen, elektrische voertuigen, zonnepanelen die terugleveren en verduurzamende bedrijfsprocessen, ze vragen allemaal meer van hetzelfde net. Netcongestie is tijd- en plaatsgebonden, maar het net loopt op piekmomenten op veel plekken in het land al tegen zijn grenzen aan.
De wachtlijsten voor stroomaansluitingen tellen al ruim 14.000 grootverbruikers en 8.600 zonne-energie-aanvragen. En dat aantal groeit. Vooral in Flevoland, Gelderland, Utrecht en delen van Brabant is op veel plekken geen vrije transportcapaciteit meer.
Wat betekent dit concreet voor uw bedrijf?
Wilt u uitbreiden, een extra productielijn aansluiten of uw installatie verduurzamen met nieuwe elektromotoren? Dan loopt u mogelijk aan tegen de grenzen van uw huidige aansluiting. Bedrijven die willen uitbreiden of verduurzamen, bijvoorbeeld met extra elektrische installaties of elektrificatie van productieprocessen, komen vanaf 1 juli 2026 op een wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Dit kan betekenen dat uitbreiding of verhuizing later start dan gepland, en dat u moet onderzoeken hoe u slimmer met uw bestaande capaciteit omgaat.
De conclusie is eenvoudig: wie meer stroom nodig heeft, kan er niet zomaar meer bij krijgen. Wie minder stroom verbruikt met dezelfde output, heeft dat probleem niet.
Efficiëntere elektromotoren als directe oplossing
Elektromotoren zijn verantwoordelijk voor ongeveer 70% van het totale elektriciteitsverbruik in de industrie. Dat maakt ze de meest voor de hand liggende plek om te beginnen met besparen. Niet door minder te produceren, maar door slimmer te aandrijven.
Twee concrete stappen maken direct verschil:
Overstappen op IE5-motoren: Zoals we eerder bespraken in onze IE5-blogs, verbruikt een IE5-motor tot 20% minder energie dan een vergelijkbare IE4-motor. Bij motoren die dagelijks intensief draaien, loopt dat op tot duizenden euro's per jaar en tot merkbaar minder belasting op uw aansluiting. Tot eind 2026 kunt u bovendien profiteren van 40% extra fiscale aftrek via de EIA-regeling.
Frequentieregelaars toepassen: Een frequentieregelaar past het toerental van een motor aan aan de actuele procesvraag. Bij pompen, ventilatoren en compressoren, die zelden op vollast draaien, kan dit de energiebehoefte met tientallen procenten verlagen. De motor draait precies zo hard als nodig, niet harder.
De combinatie van een IE5-motor met een frequentieregelaar is daarmee niet alleen de meest energiezuinige oplossing, maar ook de meest logische reactie op een vol stroomnet.
Energiebesparing is ook wettelijk verplicht
Naast de netcongestieproblematiek is er nog een reden om snel te handelen: de energiebesparingsplicht. Bedrijven met een energieverbruik boven de 50.000 kWh elektriciteit per jaar of 25.000 m³ gas per jaar vallen onder de energiebesparingsplicht en zijn verplicht om toepasselijke maatregelen uit de Erkende Maatregelenlijst (EML) te implementeren. De EML bevat energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder. Wie onder de energiebesparingsplicht valt, is verplicht alle toepasselijke maatregelen uit te voeren. Efficiëntere elektromotoren en toerenregeling staan expliciet op die lijst.
Energiebesparing is dus geen vrijwillige keuze voor wie voldoende verbruikt, het is een wettelijke verplichting.
Uw installatie onder de loep
Weet u welke efficiëntieklasse uw huidige motoren hebben? Op het typeplaatje van uw motor staat doorgaans de klasse vermeld. Is die informatie er niet, dan is de kans groot dat het om een IE1- of IE2-motor gaat met alle energieverliezen van dien.
Elektromotoren De Vier helpt u bij het inventariseren van uw motorenpark en het bepalen van de meest rendabele vervangings- of optimaliseringsstrategie. Of het nu gaat om één motor of een volledige installatie.
Conclusie: het net wordt niet groter, uw verbruik kan wel kleiner
Netcongestie lost zichzelf niet snel op. Nieuwe kabels en transformatorstations vergen vergunningstrajecten en bouwjaren. De enige variabele die u zelf kunt beïnvloeden, is uw eigen energieverbruik. Efficiëntere elektromotoren en slimme toerenregeling zijn daarin de meest directe en bewezen aanpak met als bijkomend voordeel: lagere energierekeningen, fiscale voordelen via de EIA en minder risico op knelpunten bij uw stroomaansluiting.
Wilt u weten waar de winst zit in uw installatie? Neem contact op met Elektromotoren De Vier. Wij denken graag met u mee.